Feeds:
ჩანაწერები
Comments

Archive for the ‘სხვადასხვა’ Category

დღეისათვის სხვადასხვა მიზეზების და გამო, მათ შორის ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუარესებით შეინიშნება ალერგიული პაციენტების ზრდა. ალერგიით დაავადებულები ვერ იტანენ სხვადასხვა სუნს, პროდუქტებს, წამლებს, ცხოველებს, მტვერს და სხვა. შედეგად ალერგიული რექცია ვლინდება: შეშუპებით, ჭინჭრის ციებით, ლორწოვანი და კანის საფარველის ქავილით, ცემინებით, ცრემლდენით და თავის ტკივილით.

ექიმ-სტომატოლოგებს ძალზედ ხშირად უწევთ ალერგიით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა. მნიშვნელოვანია ასეთი პაციენტისათვის სწორად შეირჩეს ანესთეტიკი, სამკურნალო პრეპარატები, რომლებიც არ იწვევენ ალერგიულ რეაქციებს.

თანამედროვე სტომატოლოგიური მკურნალობა წარმოუდგენელია ანესთეზიის გარეშე. მაგრამ უნდა გვახსოვდეს იმ გართულებების შესახებ, რაც ერთი შეხედვით ამ უწყინარ მანიპულაციას შესაძლოა მოჰყვეს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გართულება ალერგიული რეაქციაა. როგორ დავიცვათ ექიმი და პაციენტი ამ უსიამოვნო გართულებისაგან?

დღეისათვის ენდოდონტიამ (კბილის ფესვების მკურნალობა) მნიშვნელოვან მიღწევებს მიაღწია და ყველაზე რთული ამოცანების გადაჭრაც შესძლო. ხელის იარაღებით დაწყებული და მბრუნავი ინსტრუმენტებით დამთავრებული ენდოდონტიური მკურნალობა წარმოუდგენელი იყო და არის ანესთეზიის გარეშე. მეტიც სპეციალური ანესთეტიკების წარმოება ნაკარნახები იყო ენდოდონტიური მკურნალობიდან გამომდინარე. მიუხედავად  სტომატოლოგის არსენალში არსებული ანესთეტიკების ფართო არჩევანისა, მას ყოველთვის არ შეუძლია მათი გამოყენება. ხშირად ასეთ წინააღმდეგობას პაციენტის ალერგიული ანამნეზი ქმნის. ამიტომ ექიმმა სწორად უნდა შეაფასოს არსებული სიტუაცია და ახსოვდეს ის პასუხისმგებლობა, რომელსაც იგი იღებს.

მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მედიკამენტოზური ალერგია აღენიშნება ჯანმრთელი მოსახლეობის 2%-ს, ეს რიცხვი მატულობს 17% იმ პირებში, რომლებიც ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ღებულობენ სხვადასხვა სამკურნალო პრეპარატებს. ალერგიული ანამნეზის მქონე პაციენტების რიცხვი საკმაოდ დიდია და ყოველწლიურად იზრდება. არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე სტომატოლოგს უნდა შეეძლოს ალერგიული რეაქციის განვითარების პროგნოზირება და მისი დროული დიაგნოსტირება. სამწუხაროდ სტომატოლოგების უმრავლესობას არ ააქვს წარმოდგენა მედიკამენტოზური ალერგიის დიაგნოსტირების წესებზე და ეტაპებზე, ხოლო ანამნეზის შეგროვებისას მხოლოდ რამოდენიმე კითხვით თუ შემოიფარგლებიან. იგივე შეიძლება ითქვას პაციენტებზეც, რომლებსაც ეზარებათ „ზედმეტი“ ლაპარაკი და სინჯების კეთება. პასუხი ყოველთვის მარტივია: „მიდი გაუკეთე, რა უნდა მოუვიდეს“.

ანამნეზში არსებული ალერგიული რეაქციების აღმოჩენის შემდეგ, ბევრი სტომატოლოგი იწყებს სხვადასხვა ანესთეტიკებით სინჯების გაკეთებას. როგორც წესი არ ითვალისწინებს რა უკუჩვენებებს და საფრთხეში აგდებს პაციენტის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას. არსებობენ ავადმყოფები, რომელთა შველაც შეუძლებელია, მაგრამ არ არსებობენ ისეთები, რომელთაც ვერ ავნებ (E.C. Lambert). აღნიშნულ საკითხს, რომ სერიოზულად და პასუხისმგებლობით მიუდგეთ ალერგიული რეაქციების განვითარების პროგნოზირება და დიაგნოსტიკა უნდა მოხდეს თანმიმდევრობით, მკაცრი კრიტერიებით და უმჯობესია სპეციალიზირებულ დაწესებულებაში.

ალერგიული რეაქციის განვითარების პირველადი პროგნოზი

ასეთი პროგნოზი ეფუძნება საფუძვლიანად შეგროვილ ალერგიულ ანამნეზს. მის საფუძველზე ექიმი აკეთებს დასკვნას პაციენტის ალერგიული რეაქციებისადმი წანასწარგანწყობაზე. ალერგიული ანამნეზის ყოველი შეკითხვა ექიმს უნდა აძლევდეს კონკრეტულ ინფორმაციას, სტომატოლოგის მთავარი ამოცანაა გაარკვიოს:

  • თუ შეიძლება პაციენტს გაუკეთდეს ადგილობრივი ანესთეტიკი დამატებით გამოკვლევის გარეშე;
  • საჭიროა თუ არა პაციენტის გაგზავნა ლაბორატორიულ დიაგნოსტიკაზე.

Read Full Post »

პერიოდონტიტისა და უხარისხოდ ნამკურნალები კბილის ყველაზე ხშირი გართულება – ხვრელარხია.

ხვრელარხი ყველაზე ხშირად ვითარდება პერიოდონტიტის მაგრანულირებელი ფორმის დროს, როდესაც გრანულაციური ქსოვილის ზრდა იწვევს დეფექტის ფორმირებას, კბილის ირგვლივი ქსოვილების დაშლის ხარჯზე. დაახლოებით კბილის ფესვის საპროექციოდ ჩნდება ლორწოვანის დეფექტი და ვითარდება ხვრელარხი. იშვიათად მაგრამ მაინც ახერხებენ გრანულაციები ხვრელარხის ჩამოყალიბებას ლოყოს რბილ ქსოვილებში და სახეზე. ასე თანდათან შესაძლოა ჩამოყალიბდეს სახის კოსმეტიკური დეფექტი, რომლიდანაც დროდადრო იდენს ჩირქოვანი ექსუდატი.

ხვრელარხის ჩამოყალიბება ასევე მიუთითებს ადრე ჩატარებული მკურნალობის არაეფექტურობაზე, როდესაც დეფექტის დახურვის შემდეგ მიკროორგანიზმები აგრძელებენ კბილის დაშლას და იწვევენ ანთებას.

მიუხედავად იმისა, რომ ხვრელარხი პერიოდონტიტის განვითარების შედარებით დადებითი ვარიანტია (ანთებადი პროდუქტები გამოდის ხვრელარხიდან), მას საკმაოდ სერიოზული ყურადღება ესაჭიროება.

ხვრელარხის მკურნალობა არ ხდება ერთ სეანსში. ოდონტოგენური წარმოშობის ხვრელარხის მკურნალობა იწყება პერიოდონტიტის მკურნალობით, ხოლო პერიოდონტიტის მკურნალობა –  დაავადებული კბილით. ამისათვის ტარდება კბილის და არხის მექანიკური და

ანტისეპტიკური დამუშავება, შემდგომი დაბჟენით. დამატებითი მკურნალობის სახით ინიშნება ანტიბიოტიკები და ანტიჰისტამინური პრეპარატები. საკმაოდ ეფექტურია ჰიპერტონული (მარილიანი) სავლებები. ძირითადად გამოიყენება ჰიპერტონული აბაზანები, რომლებიც ხსნიან შესიებას და ამცირებენ ანთების ნიშნებს.

კბილის ადეკვატური მკურნალობის შემდეგ ხვრელარხი თავისით იხურება. თუმცა შესაძლოა ზედმეტი გრანულაციების მოშორებაც გახდეს საჭირო.

Read Full Post »

სამწუხაროდ ჩვენს პრაქტიკაში გვხვდება პაციენტები ან სრულიად უკბილო ან უმეტესის დანაკლისით. აღნიშნულ შემთხვევაში სტომატოლოგს შეუძლია პაციენტს ურჩიოს მოსახსნელი პროთეზის გაკეთება.

მოსახსნელი პროთეზის ერთ-ერთი სახეა მოხერხებული და ესთეტიური ბიგელისებრი პროთეზი, საკეტისებრი ფიქსაციით. ასეთი პროთეზები მარტივად შეგუებადი და ადვილად მოსახმარია მთელი ექსპლუატაციის პერიოდში.

პაციენტის არჩევანს ამდიდრებს პოლიპროპილენის ან ნეილონისაგან დამზადებული რბილი პროთეზები. ისინი ესთეტიურია და იდეალურია მათთვის ვინც ვერ გუობს ტრადიციულ პროთეზებს. კბილების სრული უქონლობისას ტარდება პროთეზირება მთლიანი მოსახსნელი პროთეზებით.

მოსახსნელი პროთეზირების დადებით მხარეებს მიეკუთვნება: დარჩენილი კბილების ხელშეუხებლობა, როგორც პროთეზების ასევე მთელი პირის ღრუს მოვლის მარტივი შესაძლებლობა.

თანამედროვე სტომატოლოგია იმპლანტებზე პროთეზირების საშუალებას იძლევა. ეს ძალზედ მოსახერხებელი, მოუხსნელი კონსტრუქციაა. მას შეუძლია ცალკეული გვირგვინების ან ხიდების სახით სრულიად ჩაანაცვლოს მოსახსნელი პროთეზი.

იმპლანტაცია დღეისათვის ყველაზე თანამედროვე და სრულიად უსაფრთხო მეთოდია დაკარგული კბილების აღსადგენად.

როდესაც კბილის გვირგვინმა დაკარგა თავისი ფუნქციონალური თვისებები, გამოიყურება ძალზედ არა ესთეტურად, როდესაც მისი აღდგენა-რესტავრაცია ვერ ხერხდება სხივგამყარებადი (ჰელიო) მასალით, ან როდესაც პაციენტს აკლია ერთ ან რამოდენიმე კბილი იყენებენ მოუხსნელ პროთეზირებას. გვირგვინის დეფექტის აღმოფხვრა შესაძლებელია ლითონ-ფაიფურის (მეტალო-კერამიკა) გვირგვინით ან ფაიფურის ვინირით, ხოლო პროთეზირების უფრო ესთეტური ვარიანტი ულითონო ფაიფურია.

დაკარგული კბილების აღდგენა შესაძლებელია თანამედროვე ტექნოლოგიებით დამზადებული ხიდისებრი პროთეზებით ან იმპლანტებით. მოუხსნელ პროთეზირებაში ფართოდ გამოიყენება ტრადიციული ლითონ-ფაიფური (მეტალო-კერამიკა), რისთვისაც ჩვენი კლინიკის სტომატოლოგები იყენებენ პრემიუმ კლასის ფაიფურის მასებს. ლითონ-ფაიფურის კონსტრუქციები – მათი ესთეტიურობიდან და გამძლეობიდან გამომდინარე პროთეზირების ყველაზე გავრცელებული სახეა.

Read Full Post »

მემკვიდრეობას ანუ გენეტიკურ ფაქტორს ჩვენი ორგანიზმის ფორმირებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. არსებობს უამრავი დაავადება, რომელიც გენეტიკასთანაა დაკავშირებული – ეს კი ნიშნავს, რომ ისინი გადაეცემა თაობიდან თაობებს.

მემკვიდრეობითი ფაქტორები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ჩვენი იერის და სხეულის აგებულების მოწყობაში. როგორია მემკვიდრეობითი ფაქტორების როლი ჩვენი კბილების ჩამოყალიბებაში? შესაძლოა, რომ ჩვენს წინაპრებს ჩვენთვის ცუდი კბილები გადმოელოცათ? გენეტიკოსები ჯერ კიდევ იკვლევენ მემკვიდრეობის ზეგავლენას კბილებზე.

ცუდი კბილები – ძალზედ ფართო გაგებაა. იგი მოიცავს, როგორც კბილების დაზიანებას, არასწორ თანკბილვას, კბილების არ ქონას, მგრძნობელობას და ფერის ცვლილებას.

ადამიანს 20 სარძევე და 32 მუდმივი კბილი აქვს. თითოეული მათგანის არ ქონა შესაძლოა განპირობებული იყოს გენეტიკური ან გარემო ფაქტორებით. ბევრ ჩვენგანს დაბადებიდან არ აქვს სიბრძნის კბილის ჩანასახი, რაც ასევე გენეტიკურია.

გენეტიკური ფაქტორები შესაძლოა გარემო ფაქტორებთან ერთად მოქმედებდეს – მაგალითად, ვირუსული ინფექციები, სხვადასხვა პროცედურების ზემოქმედება, როგორიცაა სხივური თერაპია, ქიმიოთერაპია იწვევენ კბილების გაფუჭებას.

გენეტიკურმა მუტაციებმა შესაძლოა კბილების განვითარების მანკები გამოიწვიოს. მაგრამ კბილების ფერის ცვლილებაში მათი როლი მინიმალურია. აღნიშნულ შემთხვევაში დომინანტურად ეკოლოგიური ფაქტორები ფიგურირებს.

ნიკოტინი, ნარკოტიკების მოხმარება ხელს უწყობს კბილების პრობლემების განვითარებას. ცუდი კბილების განვითარების მიზეზი შესაძლოა გახდეს მავნე ჩვევები, გარკვეული საკვებისადმი უპირატესობის მინიჭება, ცუდი ჰიგიენა და სხვა.

კბილების პრობლემების გაჩენისთანავე აუცილებელია მიმართოთ სტომატოლოგიურ კლინიკას, სადაც ექიმი-სპეციალისტი გაგიწევთ კონსულტაციას და საჭიროების შემთხვევაში ჩაგიტარებთ მკურნალობას.

სტომატოლოგიურ პრობლემებს შეუძლიათ ცხოვრების წესის და კვების რაციონის შეცვლაც. კბილების ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად აუცილებელია ვიტამინებით გაჯერებული და ნოყიერი საკვების მიღება. კბილებისათვის ძალზედ სასარგებლოა უმი ხილი და ბოსტნეული, ხოლო გაზიანი სასმელების დიდი რაოდენობით მიღება მხოლოდ ზიანის მომტანია.  ყოველი საკვების მიღების შემდეგ, განსაკუთრებით ტკბილეულის აუცილებელია გამოივლოთ – ეს ხელს უშლის კბილებზე ნადების გაჩენას და შემდგომში ბაქტერიების გამრავლებას.

Read Full Post »

Read Full Post »

ზედა ყბის წიაღი მდებარეობს ზედა ყბის ძვალში. წიაღს ჰაიმორის ღრუსაც უწოდებენ მისი პირველი აღმწერის, ინგლისელი ექიმის ჰაიმორის პატივსაცემად.

ზედა  ყბის წიაღის ანთება (სინუსიტი, ჰაიმორიტი), ეს არის წიაღის ლორწოვანი გარსის ანთება, გამოწვეული გარსში მიკროორგანიზმების გავრცელები. ინფექციის გავრცელების გზების გათვალისწინებით არჩევენ ზედა ყბის წიაღის ოდონტოგენურ, რინოგენულ, ჰემატოგენურ, ტრავმულ და ალერგიულ ანთებას.

ზედა ყბის წიაღის ოდონტოგენური ანთება თითქმის ყოველთვის ცალმხრივია, განსხვავებით სხვა ფორმებისაგან, ვითარდება ზედა ყბის წიაღში და მის ლორწოვან გარსში ზედა პრემოლარების ან მოლარების პერიაპიკალური ანთებითი კერიდან ინფექციის გავრცელებით. ანთებას იწვევს პირის ღრუს შერეული მიკროფლორა – სტრეპტოკოკები, ლპობითი მიკროორგანიზმები და სხვა.

არჩევენ ზედა ყბის წიაღის ანთების მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკულ ფორმებს.

ზედა ყბის წიაღის მწვავე ოდონტოგენური ანთების დროს ავადმყოფი უჩივის სახის შესაბამის ნახევარში ტკივილებსა და სიმძიმეს. ტკივილი გადაეცემა შუბლის, საფეთქლის, კეფის არეში, ზედა კბილებში; ვითარდება ყნოსვის შესუსტება, შესაბამისი ნესტოს ლორწოვანის შეშუპება.  საერთო მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია. სხეულის ტემპერატურა  მომატებულია 37,5-390C- მდე. საერთო სისუსტე, ზოგჯერ შემცივნება, ცუდი ძილი.

ობიექტურად შეიძლება იყოს უმნიშვნელო შეშუპება ლოყის და თვალბუდის მიდამოში. წიაღის წინა კედლის პალპაცია მტკივნეულია. ძირითადი კბილების არეში გარდამავალი ნაოჭის პალპაცია შეიძლება იყოს მტივნეული. წიაღის ფსკერის ახლომდებარე რამდენიმე კბილის პერკუსიაც მტკივნეულია. ცხვიის ლორწოვანი ჰიპერემიული, შეშუპებული. სათანადო მხარეზე ცხვირის სავალიდან აღინიშნება ჩირქის გამოყოფა.

მკურნალობა – ზედა ყბის წიაღს მწვავე ანთება ემორჩილება კონსერვატიულ მკურნალობას. პირველ ყოვლისა აღმოფხვრილი უნდა იქნეს მიზეზი, პუნქციის საშუალებით ჩირქის გამოქაჩვა წიაღიდან და ამ უკანასკნელის გამორეცხვა ანტიბიოტიკებით ან ფერმენტები.

ზედა ყბის წიაღის ქრონიკული ოდონტოგენური ანთების  დროს ავადმყოფები უჩივიან ტკივილებსა და სიმძიმის შეგრძნებას ზედა ყბის არეში დაავადებულ მხარეს. საერთო მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, თუმცა ავადმყოფები აღნიშნავენ სისუსტეს, მოდუნებას. სხეულის ტემპერატურა ნორმალურია. გამწვავების შემთხვევაში მატულობს ტემპერატურა და ვითარდება მწვავე ანთების მოვლენები. ცხვირის შესაბამისი ნესტოდან აღინიშნება ჩირქოვანი გამონადენი. ყნოსვა დაქვეითებულია.

მკურნალობა – მარტივ შემთხვევაში მიმართავენ კონსერვატიულ მკურნალობას მიზეზის მოცილებასთან ერთად, ისე როგორც მწვავე ფორმებისას. მაგრამ ხშირად, მით უმეტეს ზედა ყბის წიაღის დიფუზური ქრონიკული ანთების დროს, მიზანშეწონილია მხოლოდ ქირურგიული მკურნალობა.

Read Full Post »

ესთეტიკური სტომატოლოგია –  პლასტიკური ქირურგიაა, მხოლოდ კბილებისათვის. იგი ძალზედ პოპულარულია დასავლეთში და საკმაოდ მოთხოვნადი გახდა ჩვენთანაც. ესთეტიკური სტომატოლოგია კბილების იერსახის უკეთესობისკენ შეცვლისათვის თანამედროვე მეცნიერების სხვადასხვა მიღწევებს იყენებს.

ვის სჭირდება? მათ ვისაც აქვთ თანდაყოლილი ან შეძენილი დეფექტები, ან უბრალოდ ბუნებამ არ დააჯილდოვა სწორი და ლამაზი კბილებით. დროთა განმავლობაში კბილების გარე ზედაპირი უამრავი მავნე ფაქტორის ზეგავლენას განიცდის. შედეგად კბილებზე ჩნდება მუქი ფერის ლაქები, ბზარები, ნატეხები. ერთი შეხედვით გამოუსწორებელი მდომარეობა, როგორიცაა არასწორი თანკბილვა, შესაძლოა გასწორდეს ვესტიბულარული ან ლინგვალური (ენისკენა) ბრეკეტ-სისტემის გამოყენებით. ადამიანებს, რომელთაც კბილებთან დაკავშირებული პრობლემები აქვთ, ერიდებათ ზედმეტად გაღიმებას, იძენენ კომპლექსებს და ფსიქოლოგიურ ტრავმებს.

ბრეკეტი – ფიქსირდება კბილზე და მუდმივი ზემოქმედებით ახდენს მის საჭირო მიმართულებით გადაადგილებას. ბრეკეტების გამოყენების წინ ექიმი ორთოდონტი შემოგთავაზებთ თქვენთვის საჭირო და მისაღებ კონსტურქციებს. თუკი თქვენი იმიჯი ვერ აიტანს ლითონის ბრეკეტებს, შეგიძლიათ აირჩიოთ ფაიფურის გამჭირვალე ან ლინგვალური ბრეკეტები, რომლებიც მაგრდება ენის მხრიდან და მოსაუბრისათვის სრულიად შეუმჩნეველია.

კბილების რესტავრაცია ხდება ფაიფურის ნაწილაკების შემცველი სპეციალური სხივგამყარებადი კომპოზიტით. თანამედროვე მასალების გამოყენებით შესაძლოა ნებისმიერი კბილის ფორმისა და ფერის აღდგენა. გამოცდილი სტომატოლოგი შეძლებს მაქსიმალურად ზუსტად შეარჩიოს თქვენი კბილების ფერი. აღდგენილი კბილის გარჩევა ბუნებრივისგან თითქმის შეუძლებელია. რესტავრაციის შემდეგ აღდგენილი კბილები ფუნქციონირებენ ისევე, როგორც ჯანმრთელები.

დაზიანებული და ნაკლული კბილების დასაფარად აგამოიყენება ხიდები, იმპლანტები. გვირგვინები ფიქსირდება სპეციალური ადგეზიური მასალებით, ხოლო პაციენტი საერთოდ ვერ გრძნობს პირის ღრუში უცხო სხეულის არსებობას.

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »